Franz Kafka

Franz Kafka është një nga shkrimtarët më të shquar të letërsisë botërore të shekullit të XX. Lindi më 3 korrik 1883 në Pragë, Bohemi dhe u nda nga jeta më 3 qershor 1924, në Kierling, pranë Vjenës. Ai ishte djali i Julie Löwy dhe Hermann Kafka, një tregtar, lindi në një familje hebraike të klasës së mesme të pasur. Kafka identifikohej fort me paraardhësit nga ana e nënës për shkak të shpirtërorësisë së tyre, dallimit intelektual, devotshmërisë, dijes rabinike, prirjes melankolike dhe natyrës së brishtë fizike dhe mendore. Megjithatë, ai nuk ishte veçanërisht i afërt me nënën e tij ndërsa babai kishte një hije të rëndë. Figura e babait të Kafkës mbizotëroi si veprën ashtu edhe ekzistencën e tij. Në fakt, ajo figurë është një nga krijimet e tij më mbresëlënëse. Në imagjinatën e tij, ky tregtar i ashpër, praktik dhe dominues, një patriark që adhuronte vetëm suksesin material dhe avancimin shoqëror, i përkiste një race gjigandësh dhe ishte një tiran i frikshëm, i admirueshëm, por edhe i neveritshëm. Kafka krijoi miqësi me disa intelektualë dhe shkrimtarë hebrenj gjermanë në Pragë, dhe në vitin 1902 ai u njoh me Max Brod. Ky shkrimtar i vogël u bë miku më i afërt dhe më i përkushtuar i Kafkës dhe, më vonë, si ekzekutori letrar i tij, u shfaq si promovuesi, shpëtimtari dhe interpretuesi i veprave të Kafkës, si dhe biografi i tij më me ndikim. Të dy u njohën ndërsa Kafka studionte drejtësi në Universitetin e Pragës. Ai mori doktoraturën në vitin 1906 dhe në vitin 1907 filloi punë të rregullt në një kompani sigurimesh. Në fakt, në përgjithësi, Kafka ishte një individ simpatik, inteligjent dhe me humor, por ai e përjetonte punën e tij rutinë në zyrë dhe jetën e dyfishtë rraskapitëse që kjo i impononte (sepse netët e tij shpesh i kalonte duke shkruar) si një torturë të padurueshme, dhe marrëdhëniet e tij më të thella personale ishin të trazuar në mënyrë neurotike. Prirjet e kundërta të personalitetit të tij kompleks dhe ambivalent u shprehën në marrëdhëniet e tij seksuale. Frenimi e shqetësonte në mënyrë të dhimbshme marrëdhënien me Felice Bauer, me të cilën u fejua dy herë përpara se lidhja e tyre të përfundonte përfundimisht në vitin 1917. Më vonë, dashuria e tij për Milena Jesenská Pollak gjithashtu dështoi. Shëndeti i tij ishte i dobët dhe puna në zyrë e lodhte. Në vitin 1917 ai u diagnostikua me tuberkuloz dhe që nga ajo kohë kaloi periudha të shpeshta në sanatoriume. I kërkuar nga botues të rëndësishëm avangardë, Kafka botoi me hezitim disa nga shkrimet e tij gjatë jetës. Në fakt, dyshimet për veprën e tij e shtynë Kafkën që para vdekjes të kërkonte që të gjitha dorëshkrimet e pabotuara të shkatërroheshin; Brod, si ekzekutori i tij letrar, shpërfilli udhëzimet e tij dhe botoi romanet Procesi, Kështjella dhe Amerika në vitet 1925, 1926 dhe 1927, përkatësisht, si dhe një përmbledhje me tekste më të shkurtra, Beim Bau der chinesischen Mauer (Muri i Madh i Kinës), në vitin 1931. Tregimet dhe romanet e Kafkës kanë nxitur një mori interpretimesh. Brod dhe përkthyesit e parë të Kafkës në anglisht, Edëin Muir dhe bashkëshortja e tij Ëilla, i panë romanet si alegori të hirit hyjnor. Ekzistencialistët kanë parë në botën e Kafkës, të mbushur me faj dhe dëshpërim, terrenin mbi të cilin mund të ndërtohet një ekzistencë autentike. Disa e kanë parë përfshirjen e tij neurotike me babanë si thelbin e veprës së tij. Në kohën e vdekjes së tij, Kafka vlerësohej vetëm nga një rreth i vogël letrar. Emri dhe vepra e tij nuk do të kishin mbijetuar nëse Brod do të kishte respektuar testamentin e Kafkës — dy shënime që kërkonin nga miku i tij të shkatërronte të gjitha dorëshkrimet e pabotuara dhe të mos ribotonte veprat që tashmë kishin dalë në shtyp. Brod ndoqi rrugën e kundërt, dhe kështu emri dhe vepra e Kafkës fituan famë botërore pas vdekjes. Ky zhvillim ndodhi fillimisht në Francë dhe në vendet anglishtfolëse gjatë regjimit të Adolf Hitlerit, pikërisht në kohën kur tre motrat e Kafkës u deportuan dhe u vranë në kampet e përqendrimit. Pas vitit 1945, Kafka u rizbulua në Gjermani dhe Austri dhe filloi të ndikojë fuqishëm letërsinë gjermane. Në vitet 1960 ky ndikim u bë global dhe u shtri edhe në jetën intelektuale, letrare dhe politike të vendlindjes së tij, tashmë Çekosllovakia komuniste.