Renia e republikes

Një zë në mjegullën e harresës dhe një thirrje për zgjim qytetar

Në këtë udhëtim të thellë e tronditës, autori e përcakton veten thjesht si një rrëfimtar—një zë i vetëm në mjegullën e harresës, e jo një prijës. Por nëse ky zë arrin të trazojë qoftë edhe një çast të vetëm kujtese te lexuesi, atëherë misioni i tij është përmbushur. Sepse për çdo zë që dëgjohet, një gur i vogël vendoset përsëri në themelet e asaj ngrehine që duket sikur po shembet.

“Kjo është Rënia e Republikës. Dhe ti je dëshmitari i këtij procesi. Mos u largo pa e ndier peshën e këtyre fjalëve. Sepse nesër, kur të na kërkojnë llogari për atë që humbi, të mos thuash: ‘Nuk e dija.’ Ti e dije. Ti e lexove. Ti ishe aty.”

Në këtë vepër të ndërtuar si një “Republikë kronikash historiko-narrative”—një realitet i rrëzuar e i plagosur, por jo i vdekur; i rrënuar, por mjaft i lavdishëm në kujtim—çdo lexues kthehet vetë në një pjesë aktive të historisë. Që nga çasti kur kthen faqen e parë, heshtja bëhet një zgjedhje me pasoja. Çdo mendim që formohet dhe çdo ndjesi që zgjohet gjatë leximit kthehet në një akt të vogël, por thelbësor qytetar. Përmes këtij ndërveprimi, ne ftohemi të rikthejmë një kuptim më të thellë për atë që do të thotë të jesh pjesë e një republike jo thjesht në emër, por në shpirt.

Ky libër nuk synon të jetë një gur në themelin e ndonjë të vërtete absolute, por një pasqyrë e pastër që të ndihmon të shohësh më qartë. Dhe nëse pas leximit ngremë sytë dhe pyesim veten: “Kush jemi ne, kur bie një Republikë?”, atëherë ky është padyshim fruti më i vyer që mund të lindte nga ky rrëfim. Një libër që nuk të lejon ta harrosh historinë, por të sfidon ta kuptosh atë.